Debaty sejmowex903 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wywożenia z Polski kobiet i zmuszania ich do prostytucji

   W nawiązaniu do interpelacji nr 2135 posłów na Sejm RP pana Bogdana Lewandowskiego i pana Wiktora Osika, dotyczącej wywożenia z Polski kobiet i zmuszania ich do prostytucji, przedkładam poniższe wyjaśnienia.    Transfer kobiet i stręczenie do nierządu poza granicami kraju to przestępstwa, które są domeną zorganizowanych grup przestępczych o międzynarodowych powiązaniach. Krajami docelowymi z reguły są Niemcy, Holandia, Belgia, Austria, Szwajcaria, Hiszpania, a nawet Japonia, czy Izrael.    Według informacji Straży Granicznej proceder ten prowadzony jest w następujący sposób: kobiety nieposiadające dokumentów umożliwiających legalne przekroczenie granicy otrzymują fałszywe paszporty lub przeprowadzane są przez ˝zieloną granicę˝. Zdarzają się także przypadki podejmowania prób ominięcia kontroli granicznej. Kobiety legalnie opuszczające kraj deklarują turystyczny cel podróży. Te, które wskazują cel zarobkowy, nie ujawniają chęci uprawiania prostytucji za granicą. Z uwagi na to, że Straż Graniczna nie ma kompetencji i możliwości sprawdzenia zgodności z prawdą ich deklaracji, nie może również zażądać np. poświadczenia legalności zatrudnienia. Jeżeli więc wyjeżdżająca kobieta przedstawia odpowiedni dokument podróży i spełnia inne warunki uprawniające do przekroczenia granicy, brak jest podstaw do wydania odmowy zezwolenia na wyjazd.    Inna charakterystyczna cecha końca lat dziewięćdziesiątych to także zjawisko przekształcania się Polski z kraju, z którego kobiety wywożone były na Zachód, w kraj tranzytowy i docelowy dla kobiet pochodzących z krajów b. ZSRR.    Pomimo że nakłanianie czy doprowadzanie innych osób do uprawiania prostytucji jest jednym z problemów najbardziej bulwersujących opinię społeczną oraz groźnych jako zjawisko patologiczne, w ogólnej liczbie przestępstw kryminalnych nie ma ono istotnego udziału.    W 1995 r. prowadzono w Polsce 69 spraw o handel ludźmi, w 1996 r. - 176, w 1997 - 57, natomiast w 1998 r. stwierdzono ich tylko 63. We wszczętych w 1998 r. 35 sprawach ustalono 51 sprawców, w tym 5 cudzoziemców. Według danych policyjnych rocznie wywożonych jest z Polski około 200 kobiet - liczba ta dotyczy jednak wyłącznie przypadków udokumentowanych, a niewątpliwie istnieje tzw. ciemna liczba, która może wielokrotnie przewyższać tę wielkość. Ponadto, biorąc pod uwagę fakt, że w 1998 r. granice Polski przekroczyło 272,5 mln osób, a w roku bieżącym około 176,3 mln cudzoziemców oraz że zatrzymano 7222 osoby nielegalnie przekraczające granicę, ściganie sprawców handlu kobietami jest utrudnione.    Generalnie można stwierdzić, że problem prostytucji i przestępstw jej towarzyszących na pewno nie zniknie, gdyż handel ˝żywym towarem˝ staje się źródłem zwiększających się z roku na rok dochodów zorganizowanych grup przestępczych. Ściganie i udowadnianie tego typu przestępstw jest także trudne z takiego powodu, że jedynymi materiałami dowodowymi są zeznania kobiet. Większość spraw prowadzonych jest przez wiele lat. Często są one umarzane z powodu braku dowodów jednoznacznie wskazujących na przestępczą działalność organizatorów handlu kobietami. Przyczyną takiego stanu rzeczy w głównej mierze jest odmowa składania zeznań (wyjaśnień) przez pokrzywdzone w ten sposób kobiety, zmiana ich treści podczas rozprawy przed sądem lub wycofanie zeznań już złożonych, z powodu bądź zastraszenia pokrzywdzonych kobiet lub kupienia ich milczenia, albo lęku przed negatywną opinią środowiska czy rodziny. Dodatkowo istotnym czynnikiem kryminogennym przy tego rodzaju przestępstwach jest naiwność niektórych wywożonych kobiet, ich bezgraniczna wiara w przedstawione im warunki podjęcia atrakcyjnej pracy, jak również brak krytycznej oceny oferty oraz własnych umiejętności.    Przykładem jest sprawa z terenu Włocławka, na którą powołują się panowie posłowie w swojej interpelacji. W ramach prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową we Włocławku postępowania przygotowawczego ustalono, iż mieszkanka Włocławka zajmowała się werbowaniem kobiet z rejonu Włocławka, Radziejowa i Jeleniej Góry do dobrze płatnej pracy w Holandii. Kobietom, które nie miały żadnego związku ze środowiskiem prostytuckim, oferowaną pracę w charakterze pomocy domowej dla starszych osób w Holandii, a następnie wywożono je do wynajętego mieszkania w Amsterdamie. Ustalono, że część wywiezionych kobiet przekroczyła granicę Polski na podstawie sfałszowanego paszportu lub przez tzw. zieloną granicę. W Amsterdamie kobiety przewożono do dzielnicy ˝Red Laine˝, gdzie zmuszano je do pracy w charakterze prostytutek. Za swoją pracę nie otrzymywały żadnych pieniędzy. Wywiezione kobiety miały niewielkie szanse dobrowolnego powrotu do kraju. Powróciły one do Polski w wyniku deportacji lub ucieczki. Ustalono także, że w opisany sposób wykorzystanych zostało kilkanaście kobiet, w tym jedna nieletnia. W trakcie toczącego się postępowania przygotowawczego organizatorzy handlu docierali do pokrzywdzonych, nakłaniając je do składowania fałszywych zeznań. W maju br. Prokuratura Okręgowa we Włocławku przekazała sprawę wraz z aktem oskarżenia do sądu.    Kolejną bardzo istotną sprawą jest społeczno-ekonomiczny i psychologiczny aspekt sytuacji kobiet powracających do swojego środowiska. Ich położenie jest często dużo gorsze niż przed wyjazdem z kraju. Oprócz braku spodziewanych pieniędzy spotykają się wśród rodziny i znajomych z brakiem zrozumienia i dezaprobatą tego, co się wydarzyło. Upokorzenie i doznane urazy psychiczne, niemożność powrotu do normalnej pracy i funkcjonowania w społeczeństwie powodują izolację i konieczność zmiany otoczenia. Równocześnie lęk przed zemstą organizatorów wyjazdu, szantaż powodują niechęć do składania doniesienia o przestępstwie do organów ścigania, a wstyd odbiera chęć zwrócenia się o pomoc do instytucji państwowych lub innych niezależnych stowarzyszeń pozarządowych czy społecznych.    Zadania pionu kryminalnego Policji ukierunkowane są głównie na operacyjne rozpoznanie i zwalczanie przestępczości związanej z nakłanianiem czy doprowadzaniem innych osób do uprawiania prostytucji. Rola pionu kryminalnego w działalności prewencyjnej przy tego typu działaniach przestępczych jest znacznie ograniczona.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że Straż Graniczna uczestniczyła w czerwcu 1998 r. w kampanii informacyjno-prewencyjnej finansowanej ze środków Unii Europejskiej, a organizowanej przez Fundację przeciwko Handlowi Kobietami ˝La Strada˝. Akcja polegała na dystrybucji ulotek prewencyjnych (dla kobiet wyjeżdżających) i informacyjnych (przeznaczonych dla ofiar handlu ˝żywym towarem˝) oraz plakatów propagandowych. Przedstawiciele fundacji rozpowszechniali te materiały w przejściach granicznych na zachodniej, południowej i morskiej granicy państwa oraz w Granicznej Placówce Kontrolnej SG Warszawa-Okęcie. Funkcjonariusze Straży Granicznej uczestniczą także w organizowanych przez Fundację ˝La Strada˝ seminariach mających na celu wymianę informacji i doświadczeń specjalistów państw całego świata. Ponadto funkcjonariusze Straży Granicznej wysyłani są na szkolenia i konferencje zagraniczne poświęcone metodom rozpoznawania i ścigania handlu ˝żywym towarem˝.    W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji rozwiązań problemu należy poszukiwać we współpracy z innymi organami ścigania, niezależnymi organizacjami pozarządowymi, czy społecznymi oraz w międzynarodowym współdziałaniu na szeroką skalę służb policyjnych i granicznych jak największej liczby państw zainteresowanych rozpoznaniem i skuteczną likwidacją grup przestępczych zajmującym się tym procederem.    Zapewniam, iż zarówno polska Policja, jak i Straż Graniczna, w ramach swoich kompetencji, gotowa jest brać udział we wszystkich programach i inicjatywach umożliwiających zwalczanie i przeciwdziałanie tego rodzaju przestępczości.    Podsekretarz stanu    Krzysztof Budnik    Warszawa, dnia 2 sierpnia 1999 r.