Debaty sejmowex903 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie konieczności uzdrowienia sytuacji na polskim rynku kontroli przedsiębiorstw

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z otrzymaniem interpelacji poselskiej pana posła Janusza Dobrosza w sprawie konieczności uzdrowienia sytuacji na polskim rynku kontroli przedsiębiorstw w odpowiedzi przesyłam następujące informacje:    Ad 1. Przemysł chemiczny w Polsce obejmuje ok. 670 podmiotów według klasyfikacji jednostek produkcyjnych zatrudniających co najmniej 50 osób. Jego udział w przemyśle krajowym, liczony wskaźnikiem wartości produkcji sprzedanej, wynosi 8%. Zatrudnienie w przemyśle chemicznym wynosi ponad 140 tys. osób, co stanowi 2,2% zatrudnionych w przemyśle ogółem.    Przy sprzedaży na poziomie ok. 31,9 mld zł sektor ten osiągnął w 2000 r. zysk netto w wysokości 11,3 mln zł. Średni poziom rentowności podmiotów w przemyśle chemicznym wyniósł w omawianym okresie 2,5%, jednakże rentowność produkcji chemikaliów podstawowych (w tym nawozów) kształtowała się na poziomie ok. 0,5%. Wśród podmiotów produkcyjnych w przemyśle chemicznym zatrudniających co najmniej 50 osób ok. 15% stanowi całkowitą lub częściową własność kapitału zagranicznego. Szacuje się, iż w latach 1990-2000 inwestorzy zagraniczni zainwestowali w polski przemysł chemiczny ok. 1,8 mld USD. Należy w tym miejscu dodać, że według danych PAIZ w tym samym okresie bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce wyniosły ogółem ok. 50 mld USD.    Ad 2. Przemysł chemiczny cechuje wyższy niż w innych sektorach udział produkcji eksportowej, który szacowany jest na ok. 9,4%. W 2000 r. sprzedano za granicę towary o wartości blisko 3 mln USD. W znacznej większości były to produkty wysoko przetworzone. W tym samym okresie import chemikaliów (głównie zaopatrzeniowy import surowcowy) sięgnął blisko 7 mln USD. Ujemne saldo w obrotach bieżących tego sektora wyniosło ok. 3,8 mln USD.    Ad 3. Zakłady Chemiczne Police SA są największym w kraju i jednym z wiodących w Europie producentów nawozów wieloskładnikowych. Wytwarzają większość ze znanych w obrocie międzynarodowym gatunków nawozów kompleksowych (NPK). Są także największym producentem kwasu fosforowego i jedynym w Polsce producentem bieli tytanowej dysponującym jednostką produkcyjną opartą na technologii siarczanowej. Roczna produkcja zakładów to 1,5 mln ton wyrobów, z czego połowa przeznaczana jest na eksport. Udział spółki w produkcji krajowego przemysłu chemicznego wynosi ok. 3%. Przychody ze sprzedaży za 2000 r. sięgają ok. 900 mln zł. Udział w krajowym rynku chemicznym (z uwzględnieniem eksportu i importu) wynosi ok. 1,8%. Zysk netto osiągnięty przez spółkę w 2000 r. zamknął się kwotą 1,2 mln zł. Zatrudnienie w spółce kształtuje się na poziomie ok. 4200 osób.    Ad 4. Podstawą prawną przekształceń własnościowych w naszym kraju jest przede wszystkim ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Na podstawie przepisów tej ustawy utworzono jednoosobową spółkę skarbu państwa Zakłady Chemiczne Police SA. Także przepisy tej ustawy dają możliwość dalszej prywatyzacji tej spółki.    W dniu 12 października 2001 r., w związku z obniżeniem przez wybranego inwestora proponowanej ceny za akcje spółki oraz niesatysfakcjonującymi parametrami drugiej oferty, minister skarbu państwa podjął decyzję o odstąpieniu od rokowań w sprawie zakupu akcji Zakładów Chemicznych Police SA. W związku z dotychczasowym przebiegiem procesów prywatyzacji spółek sektora rozważana jest zmiana strategii restrukturyzacji i przekształceń własnościowych w sektorze chemii ciężkiej.    Głównym czynnikiem wpływającym na sytuację ekonomiczną spółek sektora, w tym osiągane przez nie wyniki, jest uzależnienie krajowych producentów od dostaw surowców pochodzących w większości z importu. Szczególne znaczenie ma kwestia zaopatrzenia w gaz ziemny, który jest głównym surowcem produkcyjnym i ma znaczący (ok. 50%) udział w kosztach produkcji.    Przy obecnym poziomie cen gazu produkcja nawozowa w Polsce jest deficytowa. Ponadto zdolność produkcyjna polskich producentów nawozów przekracza obecne zapotrzebowanie krajowe.    Ad 5 i 6. Mając na względzie fakt, iż postawione pytania dotyczą w gruncie rzeczy tego samego problemu, tzn. zmian w zakresie udziału sektora prywatnego i państwowego w polskiej gospodarce, które są m.in. wynikiem procesu przekształceń własnościowych oraz włączenia Polski w procesy zachodzące w zjednoczonej Europie, pozwolę sobie odpowiedzieć na nie łącznie.    Proces prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, realizowany od 1990 r. przez Ministerstwo Skarbu Państwa stanowi jeden z priorytetów w ramach działań prowadzonych przez Polskę na drodze do przyszłego członkostwa w Unii Europejskiej.    Należy jednak podkreślić, że prawo wspólnotowe nie zawiera przepisów regulujących odrębnie proces przekształceń własnościowych. Zgodnie bowiem z art. 295 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską ˝traktat nie narusza w żaden sposób przepisów państw członkowskich dotyczących reżimu własności mienia˝. Działania prywatyzacyjne są zatem podejmowane suwerennie przez rządy krajów członkowskich i podlegają ogólnym ograniczeniom kształtowanym przez zasady wspólnego rynku, w tym w szczególności przez reguły swobodnego przepływu kapitału, prawo konkurencji oraz zasady dotyczące pomocy państwa. Jednocześnie należy podkreślić, że uzyskanie członkostwa w Unii Europejskiej, stanowiące priorytet polityki zagranicznej rządu RP, implikuje konieczność pełnej harmonizacji prawa polskiego z prawem wspólnotowym.    Niezależnie od powyższego, mając jednak na względzie opinie i rekomendacje Komisji Europejskiej nt. realizacji procesu prywatyzacji w Polsce zamieszczane m.in. w corocznym raporcie Komisji Europejskiej na temat postępów Polski na drodze do członkostwa w Unii Europejskiej oraz zobowiązania wynikające z członkostwa Polski w Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), oraz dostrzegając jednocześnie potrzebę zapewnienia konkurencyjności polskich przedsiębiorstw wobec wyzwań gospodarki wolnorynkowej, kolejne rządy realizowały dotychczas własną strategię prywatyzacyjną (strategia prywatyzacji poprzedniego rządu RP została określona w Programie prywatyzacji do 2001 r., przyjętym w lipcu 1998 r.). Zgodnie z ww. dokumentem proces przekształceń własnościowych do końca 2001 r. powinien objąć 70% aktywów należących do skarbu państwa wg stanu na 1998 r.    W dojrzałych gospodarkach rynkowych zazwyczaj 70-90% przedsiębiorstw to przedsiębiorstwa prywatne. W przedsiębiorstwach będących własnością publiczną natomiast zatrudnienie znajduje do kilkunastu procent siły roboczej, podobny jest też ich udział w tworzeniu PKB. W gospodarce rynkowej oczywiste jest, że wszystkie podmioty gospodarcze traktowane są na jednakowych zasadach, czyli zgodnie z prawem. Przedsiębiorstwa państwowe zarówno w krajach Unii Europejskiej, jak i w Polsce nie są w żaden sposób dyskryminowane. Przekształcenia własnościowe służą przede wszystkim poprawie szeroko rozumianej efektywności wykorzystania majątku produkcyjnego, a nie tylko samej zmianie formy własności.    Podkreślić należy, że zmiana struktury własnościowej polskiej gospodarki poprzez powstanie sektora opartego o kapitał prywatny, jaka dokonała się m.in. na skutek realizacji procesu prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych wpłynęła na poprawę konkurencyjności całej gospodarki.    Z wyrazami szacunku    Minister    Wiesław Kaczmarek    Warszawa, dnia 26 listopada 2001 r.